"Controlling i Rachunkowość Zarządcza", grudzień 2007
W pierwszej części opracowania opisano podstawowe klasyfikacje dostępnych narzędzi do budżetowania i analiz. Wskazano główne cechy poszczególnych grup rozwiązań oraz przedstawiono zalety narzędzi specjalistycznych.
Niniejsze opracowanie jest prezentacją zaobserwowanych trendów wybranych rozwiązań na polskim rynku na podstawie najnowszych badań przeprowadzonych przez CFO Magazyn Finansistów.
Eksperci controllingu mają coraz więcej dylematów wspierając dyrektorów finansowych i prezesów w podjęciu decyzji o wyborze właściwego systemu. Z roku na rok na rynku narzędzi do budżetowania i analiz pojawiają się nowe propozycje. Nie są to wyłącznie udoskonalane na bieżąco oferty największych dostawców na świecie, chociaż opanowali oni nasz rynek z olbrzymim sukcesem już kilka lat temu. Mniejsze firmy specjalizujące się w narzędziach z obszaru controllingu coraz aktywniej prezentują się na polskim rynku w gronie światowych liderów.
Tabela 1. Specjalistyczne narzędzia do budżetowania i analiz.
Źródło. Opracowanie własne.
W latach 2004-2006 dynamicznie rosła liczba zakończonych wdrożeń wyszczególnionych wcześniej narzędzi.
Rys 1. Specjalistyczne narzędzia do budżetowania i analiz.
Źródło. E. Szarska, W czym budżetować? W czym analizować?, CFO Magazyn Finansistów, wrzesień 2007
Autorzy raportu niezależnej agencji IDC trafnie zauważają, że duże inwestycje w systemy informatyczne w Polsce to dowód na aktywność firm sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Istotne znaczenie ma też napływ środków unijnych.
Coraz więcej użytkowników
Realizowane wdrożenia specjalistycznych rozwiązań do budżetowania i analiz różnicuje liczba użytkowników końcowych.
Rys 2. Zróżnicowanie wdrożeń specjalistycznych narzędzi do budżetowania i analiz.
Źródło: E. Szarska, W czym budżetować? W czym analizować?, CFO Magazyn Finansistów, wrzesień 2007
Najwięcej dużych projektów jest realizowanych przez CONTROLLING SYSTEMS, Inforum oraz GramSoftware. Można przypuszczać, że ich systemy znajdują zastosowanie w firmach, w których proces budżetowania i analiz jest bardziej rozbudowany. Coraz częściej stanowią one uzupełnienie do istniejących dużych systemów zintegrowanych w dużych przedsiębiorstwach.
Tendencje rynkowe
Niektóre narzędzia służą zarówno do budżetowania i analiz, inne tylko do analiz. Poniższe wykresy są odzwierciedleniem trendów w zdobywaniu rynku przez niektóre z opisywanych narzędzi. Ze względu na brak pełnych informacji o wszystkich firmach oferujących tego typu narzędzia, nie można traktować tych informacji jako udziały w rynku, ale jako pewną tendencję w pozyskiwaniu rynku.
Rys 3. Narzędzia do budżetowania i analiz według przeznaczenia – tendencje rynkowe.
Źródło: E. Szarska, W czym budżetować? W czym analizować?, CFO Magazyn Finansistów, wrzesień 2007
Największym zainteresowaniem cieszą się rozwiązania zarówno do budżetowania, jak i do analiz. Nieco inaczej sytuacja wygląda w innych krajach, a w szczególności w Stanach Zjednoczonych. Tam coraz szybciej rośnie sprzedaż typowych narzędzi BI, służących do zaawansowanych analiz dużej liczby danych.
Zastosowanie branżowe
Obserwując całą grupę specjalistycznych rozwiązań do budżetowania i analiz można zauważyć, że znajdują one zastosowanie przede wszystkim w produkcji i przemyśle, logistyce, transporcie i dystrybucji, FMCG, budownictwie i nieruchomościach oraz w branży farmaceutycznej i medycznej.
Tabela 2. Zastosowanie branżowe specjalistycznych narzędzi do budżetowania i analiz.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: E. Szarska, W czym budżetować? W czym analizować?, CFO Magazyn Finansistów, wrzesień 2007
Niektóre firmy wdrażają swoje narzędzia w wybranych branżach. ComArch i TETA większość swoich wdrożeń zrealizowały w branży FMCG. BPSC, Consorg, Inforum czy Bonair większość projektów zrealizowały w produkcji i przemyśle. Narzędzia firmy GramSoftware można spotkać w telekomunikacji.
Najbardziej zróżnicowane zastosowanie mają produkty firm ComArch, CONTROLLING SYSTEMS, Inforum, Bonair i BPSC.
Wielcy liderzy, wielkie systemy
Znacznie trudniej pozyskać informacje o wdrożeniach rozwiązań do budżetowania i analiz stanowiących moduły dużych systemów klasy ERP czy Performance Management. Często bowiem ich dostawcy sprzedają licencje na poszczególne moduły, chociaż niektóre z nich wdrażane są przez inne podmioty lub w ogóle nie są wdrażane.
Możliwy jest również wariant, kiedy pomimo wdrożenia takiego rozwiązania, szczególnie w tych największych przedsiębiorstwach, nie jest ono optymalnie wykorzystywane do budżetowania i analiz. Owszem, wspierają one te procesy, szczególnie w zakresie przechowywania informacji o zaplanowanych wielkościach (czasami np. ze względu na potrzeby konsolidacji danych na poziomie zagranicznej centrali korporacji). Sam proces budżetowania odbywa się jednak za pomocą tradycyjnych arkuszy kalkulacyjnych lub w oparciu o opisywane wcześniej rozwiązania dedykowane.
Podobnie analizy informacji opierają się często na danych pochodzących z hurtowni i z baz, obrobionych w tradycyjnych arkuszach kalkulacyjnych lub za pomocą specjalistycznych narzędzi analitycznych klasy BI. Są one wciąż lepiej oceniane od tych, które oferują dostawcy ERP/PM, chociaż różnice jakościowe tego typu rozwiązań zaczynają się stopniowo zmniejszać.
W dostępnych raportach o światowych osiągnięciach rynku rozwiązań ERP i Performance Management brak jest informacji na temat rozwiązań dotyczących wyłącznie procesów budżetowania i analiz. Poniżej opisano więc rynkową sytuację tych największych dostawców, chociaż nie koniecznie może ona odzwierciedlać trendy dotyczące interesujących nas narzędzi. Wśród liderów znajdują się również dostawcy niektórych rozwiązań opisywanych wcześniej pod kątem specyfiki narzędzi do budżetowania i analiz.
ERP w Polsce
Raport IDC na temat polskiego rynku aplikacji klasy ERP pokazuje, że liderem naszego ogólnego rynku systemów wspomagających zarządzanie jest firma SAP z prawie 40% udziałem. Oracle i ComArch zajmują kolejne pozycje z udziałem odpowiednio 8,3% i 8,1%. Udziały te zostały oszacowane na podstawie informacji o wartości przychodów ze sprzedaży systemów.
Największą popularnością cieszą się takie moduły jak: finanse, kadry i płace, zamówienia i sprzedaż. Stanowią one około 55% sprzedaży.
Szacuje się, że polski rynek systemów ERP wzrósł w roku 2006 w stosunku do 2005 o 6%, podczas gdy światowy rynek BI odnotował ponad 11% wzrostu (IDC, Worldwide Business Intelligence Tools 2006 Vendor Shares, www.idc.com).
BI na świecie
Rys 4. Business Intelligence na świecie.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: IDC, Worldwide Business Intelligence Tools 2006 Vendor Shares
Business Objects, SAS, Cognos i Microsoft to zdecydowani liderzy rynku BI. W roku 2006 przychody Business Objects wzrosły jednak zaledwie o 7%, podczas gdy SAS (lider w grupie zaawansowanych narzędzi analitycznych) odnotował 16,6% wzrostu. SAP, zajmujący siódmą pozycję na tym rynku, zwiększył swoje przychody o 17,6%. Imponujący wzrost odnotował Microsoft (numer 4 na rynku), którego wartość sprzedaży zwiększyła się o ponad 28%. Jest to najwyższy wzrost w pierwszej dziesiątce firm. Kolejną pozycję zajmuje Hyperion z 5,2% udziału w rynku i 12,3% wzrostu. MicroStrategy odnotował wzrost na poziomie15,6%.
Według szacunków IDC bardzo dynamiczny wzrost sprzedaży rozwiązań BI powinien mieć miejsce w roku 2009.
Sytuacja liderów rynku światowego wcale nie odzwierciedla wyników osiąganych na polskim rynku, chociaż zdecydowane działania tych firm wskazują na znaczące zainteresowanie naszym rynkiem. Coraz wyraźniej dostawcy systemów klasy ERP/CPM/BPM interesują się małymi i średnimi przedsiębiorstwami oraz sektorem publicznym, również w zakresie narzędzi do budżetowania i analiz.
