"CFO Magazyn Finansistów", wrzesień 2007

Podjęliśmy próbę analizy polskiego rynku narzędzi informatycznych do budżetowania i analiz, jako głównych elementów rozwiązań klasy Business Analytics (BA). Największą trudność sprawiło sklasyfikowanie oferowanych produktów. Posiadają one coraz bogatsze funkcjonalności i często trudno je jednoznacznie zakwalifikować do interesującej nas puli rozwiązań.

"CFO Magazyn Finansistów", wrzesień 2007

Podjęliśmy próbę analizy polskiego rynku narzędzi informatycznych do budżetowania i analiz, jako głównych elementów rozwiązań klasy Business Analytics (BA). Największą trudność sprawiło sklasyfikowanie oferowanych produktów. Posiadają one coraz bogatsze funkcjonalności i często trudno je jednoznacznie zakwalifikować do interesującej nas puli rozwiązań.

Grupowanie rynku dostępnych narzędzi

Podjęliśmy próbę analizy polskiego rynku narzędzi informatycznych do budżetowania i analiz, jako głównych elementów rozwiązań klasy Business Analytics (BA). Największą trudność sprawiło sklasyfikowanie oferowanych produktów. Posiadają one coraz bogatsze funkcjonalności i często trudno je jednoznacznie zakwalifikować do interesującej nas puli rozwiązań.

Dostępne narzędzia do budżetowania i analiz ostatecznie podzielono na dwie grupy:

1. Specjalistyczne rozwiązania oferowane przez tradycyjnych dostawców skoncentrowanych głównie lub wyłącznie w obszarze budżetowania i analiz,
2. Narzędzia stanowiące moduły pakietów ERP/CPM/BPM1, dostarczane przez producentów tych pakietów i ich partnerów.

Dostawców pierwszej grupy rozwiązań cechuje doświadczenie w obszarze rozwiązań do budżetowania czy analiz, oparte na działających wdrożeniach u wielu klientów. Z punktu widzenia badania rynku tych konkretnych narzędzi są to następujące firmy:

• InForum Business Intelligence DomData Sp. z o. o.
• Business Objects Polska Sp. z o.o.
• Bonair S.A.
• Biuro Projektowania Systemów Cyfrowych SA (BPSC SA)
• ComArch S.A.
• CONTROLLING SYSTEMS Sp. z o.o.
• Consorg Sp. z o.o.
• GramSoftware Sp. z o.o.
• Solemis Group S.A.
• TETA S.A.

Niektórzy z tych dostawców mają w swojej ofercie systemy klasy ERP. Jednakże specyfika oferowanych przez nich rozwiązań do budżetowania i analiz jako rozwiązań samodzielnych, skoncentrowanych na analizowanym obszarze funkcjonalności BA, nie wskazywała na zasadność prezentacji w drugiej grupie rozwiązań, do której należą:

• SAP (SAP Polska Sp. z o.o.)
• Oracle (Oracle Polska Sp. z o.o.)
• Cognos (Hogart Sp. z o.o., S&T Services Polska Sp. z o.o., MINERAL MIDRANGE, Sygnity S.A. i inne)
• Codec (Codec Systems Sp. z o.o.)
• Microsoft (Microsoft Sp. z o.o.)
• Hyperion (Solver Sp. z o.o.)
• SAS (SAS Institute Sp.z o.o.)

Ich silną stroną jest już pozyskana duża baza klientów korzystających np. z ERP. Jednolita technologia znacznie ułatwia integrację narzędzi do planowania i analiz z użytkowanymi systemami. Dostawcy ERP intensywnie poszerzają swoją ofertę o systemy Business Intelligence (zaawansowane analizy, w tym analizy statystyczne i data mining, raportowanie w oparciu o zapytania/kwerendy). Wciąż jednak proponowane przez dostawców ERP narzędzia BI nie są uważane za najlepsze w swojej klasie, chociaż intensywne nakłady na doskonalenie tych rozwiązań mogą stanowić zagrożenie dla tradycyjnych BI w przyszłości.

GRUPA 1: SPECJALISTYCZNE ROZWIĄZANIA DO BUDŻETOWANIA I ANALIZ

W przypadku specjalistycznych narzędzi do budżetowania i analiz obserwuje się tendencję do rozszerzania możliwości i tworzenie pełnego pakietu tych rozwiązań (np. poprzez przejęcia mniejszych firm). Dostawcy tych narzędzi dbają o możliwość integracji proponowanych rozwiązań z różnorodnymi innymi systemami.

Struktura wdrożeń według liczby użytkowników

Liczba wdrożeń zaprezentowana w tabeli określa zarówno niewielkie wdrożenia dla kilku użytkowników, jak i wdrożenia całkiem duże dla ponad 40 użytkowników. Rozwiązania firmy BPSC, Consorg i Solemis to przede wszystkim wdrożenia dla niewielkiej liczby użytkowników, a więc prawdopodobnie dedykowane małym i średnim przedsiębiorstwom. Narzędzia EURECA, Inforum BI oraz MicroStrategy znajdują zastosowanie w firmach, w których proces budżetowania i analiz jest bardziej rozbudowany. Coraz częściej stanowią one uzupełnienie do istniejących dużych systemów zintegrowanych w dużych przedsiębiorstwach.

Wśród wdrożeń zakończonych w latach 2004-2007 23% to projekty dla ponad 40 użytkowników. We wdrożeniach rozpoczętych na moment badania proporcje zmieniają się właśnie na korzyść dużych projektów. Te stanowią już 46%. Czyżby wypierały one rozwiązania stanowiące moduł systemów klasy ERP?

Wciąż w górę

Intensywny wzrost liczby dużych wdrożeń specjalistycznych narzędzi może być potwierdzeniem znaczącego rozwoju zagadnień controllingu w ostatnim okresie. Obecnie w procesy planowania i analiz angażuje się coraz więcej pracowników w poszczególnych firmach. Wzrasta tym samym liczba użytkowników systemów do budżetowania i analiz.

Jak zauważają analitycy – autorzy raportu niezależnej agencji IDC2, duże inwestycje w systemy informatyczne w Polsce to dowód na aktywność firm sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Istotne znaczenie ma też napływ środków unijnych.

Angażowanie do budżetowania i analiz coraz większej liczby pracowników z wielu różnorodnych obszarów działalności stawia przed dostawcami takich rozwiązań to kolejne wyzwania dotyczące przyjaznego interfejsu. Tradycyjne arkusze kalkulacyjne wciąż świetnie wspierają przygotowanie planów i szybkie analizy. Są one poza tym powszechnie znane i łatwe w obsłudze.
Rozwiązania takie jak np. EURECA, PROPHIX, Proclarity, MicroStrategy, MPC czy Business Objects, mają wbudowane interfejsy MS Excel i są z nimi zintegrowane. Ta szczególna zaleta stanowi przewagę nad modułami dużych systemów ERP, których moduły do planowania i analiz często nie są optymalnie wykorzystywane. Barierą są właśnie specyficzne wymagania dotyczące obsługi tych narzędzi. Konstruowanie raportów czy wprowadzanie bieżących modyfikacji w strukturach model, stanowi często konieczność angażowania wyspecjalizowanych pracowników o odpowiednich kwalifikacjach. Co więcej, osoby uczestniczące w projektach wdrożeniowych takich modułów są trudne do zastąpienia, co w obecnej sytuacji na rynku pracy wydaje się ryzykowne.
Z tego powodu coraz częściej badane powyżej narzędzia stają się uzupełnieniem do dużych, zintegrowanych systemów w coraz większych przedsiębiorstwach.

Analizując strukturę zdobywania rynku przez poszczególne rozwiązania można zauważyć pewne trendy dotyczące konkretnych narzędzi. Niestety nie wszystkie z badanych firm omawianej grupy rozwiązań dostarczyły informacji na ten temat. Poniższy wykres obrazuje więc bardziej tendencje w zdobywaniu rynku niż konkretne udziały.

Niektóre narzędzia służą zarówno do budżetowania i analiz, inne tylko do analiz.

Tylko firma BPSC oferuje rozwiązania dedykowane wyłącznie do procesu budżetowania (Budżetowanie, Impuls BI i SWD), stanowiące moduł ERP.

W grupie narzędzi do analiz rozwiązania Business Objects zdecydowanie należą do ścisłej czołówki na rynku światowym, jednakże brak jest informacji na temat tych, które dotyczą obszaru budżetowania i analiz w Polsce. Ze względu na ogólno światowe osiągnięcia Business Objects, pozycja rynkowa tej firmy została opisana w dalszej części analizy,          w grupie największych światowych liderów systemów ERP i BA.

W zależności od potrzeb przedsiębiorstwa decydują się czasami tylko na zakup narzędzi do analiz. Jednakże jak wynika z naszego badania, największym zainteresowaniem cieszą się rozwiązania zarówno do budżetowania, jak i do analiz.

Zastosowanie branżowe

Niektóre narzędzia wykazują wyraźną specjalizację we wdrożeniach w wybranej branży. Dla przykładu ok. 50% wdrożeń produktów firmy ComArch i TETA dotyczyło branży FMCG. Spółka BPSC wykonała prawie 84% prac w produkcji i przemyśle. Podobnie w tej branży pozycjonują się narzędzia firmy Consorg, Inforum czy Bonair. Większość rozwiązań firmy GramSoftware można spotkać w telekomunikacji. Rolnictwo, weterynaria i administracja publiczna to kolejne branże, w których zastosowanie znalazły rozwiązania firmy ComArch. TETA i Bonair, podobnie jak ComArch, znalazły swoich klientów również w sektorze publicznym. Dodatkowo Bonair, podobnie jak Inforum, wdrażają swoje rozwiązania również w bankowości.
Produkt EURECA ma najbardziej zróżnicowane zastosowanie, chociaż można zauważyć, że najwięcej wdrożeń tego narzędzia było w branży logistyka/transport/dystrybucja. Ten system można jednak spotkać również w branży produkcyjnej, farmaceutycznej i medycznej, motoryzacji, FMCG, a w pracach jeszcze nie zakończonych również w mediach i ubezpieczeniach.

Obserwując całą grupę specjalistycznych rozwiązań do budżetowania i analiz można zauważyć, że znajdują one zastosowanie przede wszystkich w produkcji i przemyśle, logistyce, transporcie i dystrybucji, FMCG, budownictwie i nieruchomościach oraz w branży farmaceutycznej i medycznej.

GRUPA 2: BUDŻETOWANIE I ANALIZY W ERP

Druga grupa rozwiązań do budżetowania i analiz moduły systemów klasy ERP/CPM/BPM.
W przypadku takich systemów szacowanie trendów udziałów w rynku z punktu widzenia dostawców jest znacznie trudniejsze. Często bowiem dostawcy sprzedają licencje na poszczególne moduły, chociaż niektóre z nich wdrażane są przez inne podmioty, a często w ogóle nie są wdrażane.

Światowe osiągnięcia liderów rynku rozwiązań ERP i Performance Magagement są szczegółowo raportowane. Niestety w dostępnych raportach brak jest informacji na temat rozwiązań dotyczących procesów budżetowania i analiz. Przyjrzyjmy się więc rynkowej sytuacji tych największych dostawców, chociaż nie koniecznie może ona odzwierciedlać trendy dotyczące interesujących nas narzędzi. Wśród liderów znajdują się również niektóre firmy  opisywane wcześniej.

Wielcy wciąż Wielcy

Jak podaje redakcja MSI Polska, wspomniany wcześniej raport IDC na temat polskiego rynku aplikacji klasy ERP pokazuje, że liderem naszego rynku systemów wspomagających zarządzanie jest firma SAP z prawie 40% udziałem. Oracle i ComArch zajmują kolejne pozycje z udziałem odpowiednio 8,3% i 8,1%. Dodatkowym sukcesem firmy ComArch jest pozyskanie w roku 2006 rekordowej liczby 440 klientów ERP.

IDC ocenia wartość polskiego rynku ERP na 175,4 mln USD, z czego ponad 55% stanowiły najpopularniejsze moduły takie jak finanse, kadry i płace, zamówienia i sprzedaż. Szacuje się, że polski rynek systemów ERP wzrósł w roku 2006 w stosunku do 2005 o 6%, podczas gdy światowy rynek BI odnotował ponad 11% wzrostu3.

Do pierwszej trójki liderów rynku BI na świecie należą Business Objects, SAS i Cognos. W roku 2006 przychody Business Objects wzrosły jednak zaledwie o 7%, podczas gdy SAS (lider w grupie zaawansowanych narzędzi analitycznych) odnotował 16,6% wzrostu. SAP, zajmujący siódmą pozycję na tym rynku, zwiększył swoje przychody o 17,6%. Imponujący wzrost odnotował Microsoft (numer 4 na rynku), którego wartość sprzedaży zwiększyła się o ponad 28%. Jest to najwyższy wzrost w pierwszej dziesiątce firm. Kolejną pozycję zajmuje Hyperion z 5,2% udziału w rynku i 12,3% wzrostu. MicroStrategy odnotował wzrost na poziomie15,6%. IDC szacuje, że bardzo dynamiczny wzrost sprzedaży rozwiązań BI nastąpi w roku 2009.

Sytuacja liderów rynku światowego wcale nie odzwierciedla wyników osiąganych na polskim rynku, chociaż zdecydowane działania tych firm wskazują na znaczące zainteresowanie naszym rynkiem. Coraz wyraźniej dostawcy systemów klasy ERP/CPM/BPM interesują się małymi i średnimi przedsiębiorstwami oraz sektorem publicznym, również w zakresie narzędzi do budżetowania i analiz.

Nasze badanie zostało przeprowadzone wśród dostawców rozwiązań, a nie wśród użytkowników. Jednakże można przypuszczać, że decyzje o kolejnych wdrożeniach poszczególnych produktów nie są podejmowane bez zbadania poziomu zadowolenia już korzystających z danego rozwiązania klientów. Rośnie liczba wdrożeń niemal każdego z analizowanych produktów, tak więc przed ostateczną decyzją trzeba koniecznie sięgnąć po opinię tych, którzy już pracują na poszczególnych rozwiązaniach.